•    
       
        • ایمنی حریق ( قسمت اول )

          مقدمه:

             بروز آتش سوزی علل و عوامل متعددی دارد. در اماکن صنعتی بدلیل وجود مواد سوختنی متنوع ارزشمند بودن آنها و همچنین حفاظت از نیروی انسانی که در معرض خطرات ناشی از حریق هستند. لازم است که تدابیر موثری برای جلوگیری از بروز حریق بکار گرفته شود.

              مطالعات نشان داده است که عدم وقوع حریق در یک کارگاه دلیل بر ایمن بودن آن نیست، زیرا آتش سوزیهای بزرگ اغلب برای اولین بار اتفاق می افتد. تجربه نشان داده است که سهل انگاری در پیشگیری از حریق می تواند صدمات مهمی به ابنیه و مواد و نیز دستگاه ها و نفرات وارد آورد.

             در ایران آتش سوزی جلفا در سال 1355 یک میلیارد تومان خسارت بر جا گذاشت. طبق بررسی های انجام شده در هر سال بین 60 تا 90 مورد آتش سوزی به ازای یکصد هزار نفر جمعیت در شهر های کشور رخ می دهد که بسیاری از آنها مربوط به محیط های کار است. طبق بررسی های انجام شده 75% از موارد  حریق قابل پیشگیری می باشند.

          ملاحظات مهم در پیشگیری از وقوع حریق

          1-    شناسایی کلیه مواد قابل احتراق( اعم از مواد اولیه، بینابینی، دستگاهها و سازه ها)

          2-    شناسایی مکانهای پر خطر از نظر پتانسیل حریق و ارزیابی و آنالیز ریسک وقوع حریق

          3-    طراحی روش کشف حریق و سیستمهای مرتبط با آن، شامل انواع حریقها و روش های کشف حریق

          4-    طراحی سیستم اعلام خطر حریق

          5-    طراحی مرکز اعلام حریق

          6-     تشخیص نوع حریق و وسعت آن و روشهای و وسایل مناسب اطفاء حریق

           

           

          انواع حریق:

          دسته A: شامل مواد سوختنی جامد که خاکستر بر جا می گذارند و بهترین خاموش کننده آن آب است.

          دسته B: شامل مواد نفتی مایع یا در حال مایع شدن که براحتی مشتعل می گردند و بهترین مواد خاموش کننده آن پودر شیمیایی و گاز CO2 است.

          دسته C: شامل گاز شهری و گاز مایع که اشتعال پذیر و منفجر شونده بوده و راه کنترل آن قطع جریان و خاموش کردن ان با گاز CO2 است.

          دسته D: که شامل فلزات بسیار فعال و اکسید شونده نظیر منیزیوم است و ماده خاموش کننده مناسب آن پودر خشک و مواد معدنی خالص و برخی ترکیبات هالن است.

          دسته E: شامل مدارهای الکتریکی و الکترونیکی است و با توجه به اهمیت و ارزش بالای آن توسط گاز CO2 یا ترکیبات هالن خاموش می گردد.

          راه های عمومی اطفاء حریق

          برای وقوع حریق 4 عامل شامل: مواد سوختنی، اکسیژن ، حرارت و واکنش های زنجیره ای دخالت دارد که به هرم آتش معروف است. با توجه به عوامل تشکیل دهنده ماهیت و گستردگی حریق یکی از راههای زیر استفاده می گردد:

          1-    سد کرد

          2-    سرد کردن

          3-    خفه کردن

          4-    کنترل واکنش های زنجیره ای

           

           

          تجهیزات اطفاء حریق:

          1-    تجهیزات دستی ثابت (مواد معدنی مانند شن و ماسه و خاک، پتوی آتش نشانی، خاموش کننده های دستی شامل: پودر و گاز، آب و گاز CO2، پودر خشک و هالن)

          2-    تجهیزات متحرک (خاموش کننده های چرخ دار و خودرودار)

          3-    تجهیزات نیمه اتوماتیک و اتوماتیک ثابت (پاشنده های آب، CO2 و هالن)

           

          منابع حرارتی تولید آتش سوزی عبارتند از :

          1-    شعله های روباز

          2-    احتراق خود به خود

          3-    حرارت ناشی از تجزیه

          4-    حرارت ناشی از حل شدن

          5-    حرارت ناشی از اتصالات الکتریکی

          6-     مقاومت های الکتریکی

          7-    حرارت دی الکتریکی

          8-    القای الکتریکی

          9-    حرارت ناشی از نشت جریان الکتریکی، حرارت ناشی از جرقه جوشکاری

          10-      حرارت ناشی از صاعقه

          11-      حرارت ناشی از اصطکاک

          12-      جرقه های اصطکاکی

          13-      حرارت ناشی از کمپرس نمودن

          14-      حرارت ناشی از تجزیه هم جوشی هسته ای

          15-      اشعه خورشید

          16-کبریت و سیگار

          17-      تخلیه الکتریکی

          18-      الکتریسیته ساکن

          19-      جرقه های الکتریکی

          20-      انفجار ناشی از حرارت سیلندرهای گاز و مایعات

              پیدا کردن علت آتش سوزی ها بطور قطعی و تعیین در برخی مواقع مشکل می باشد ولی بررسی اکثر آنها نشان داده است علل بیشتر آتش سوزی هامشاهده شده اند.

          1-    عدم پیش بینی و پیشگیری از آنها

          2-    عدم اطلاع از طرق مبارزه با آنها و نداشتن آموزش کافی و تمرین

          3-    تاخیر در اطلاع دادن حریق

          4-    نداشتن تجهیزات و مواد اطفاء حریق بطور کافی

          5-    عدم رعایت اصول ایمنی در انبار داری

          6-     عدم خاموش نمودن دستگاههای برقی و گرمایشی بعد از اتمام کار

          7-    فلزات مذاب ناشی از جوشکاری برشکاری- سنگ زنی در محیط های که مواد قابل اشتعال وجود دارد.

          8-    عدم رسیدگی به موقع برای تعمیرات و تعویض قطعات فرسوده و از کار افتاده

          9-    عدم کنترل توسط مسئولین و مدیریتها

          10-      انجام کارهای خارج از تخصص

          و در نهایت مهمترین عامل بها ندادن به امر حفاظت از حریق و پیامد های ناگواری که می تواند در پی داشته باشد.

          نقش خاموش کننده ها در حفاظت از حریق:

              در همه آتش سوزی ها در مرحله ابتدایی اگر خاموش کننده مناسب و کافی سریعا بکار رود به آسانی خاموش خواهند شد. بنابراین خاموش کننده های دستی بدین منظور طراحی شده اند اما استفاده موثر و موفقیت آمیز از آنها بستگی به شرایط زیر دارد:

          1-    خاموش کننده باید در محل مناسب قرار گرفته باشد و از کار کردن آن مطمئن بود.

          2-    خاموش کننده ها باید متناسب با نوع آتش سوزی که احتمال می رود باشد.

          3-    آتش سوزی باید زمانی که هنوز در مرحله اولیه بوده و حجم کوچکی دارد پیدا و مشاهده شود.

          4-    آتش سوزی باید بوسیله کسی  مشاهده شود که قادر و آماده به اطفاء آن می باشد.

             هر چند که کپسولهای اطفاء حریق اولین مرحله برای دفاع در برابر آتش سوزی های ناخواسته است و ممکن است بظاهر آنها را خاموش سازد ضروری است در اولین اقدام همزمان با اطفاء حریق به قسمت آتش نشانی اطلاع داده شود.

           

          انواع کپسول های اطفاء حریق:

          1-    مایعات تبخیر کننده :که خود شامل مواد هالوژنه کربن دی اکسید می باشدو اولین موادتبخیر شونده که از مواد هالوژنه بوده اند بدلایل سمی بودن و آلوده سازی محیط به تدریج از صحنه خارج شده اند و تنها بازمانده آنها تری فلوروبرموتان که به هالوژن 1301 معروف است بدلیل آسیب به لایه ازن و با تصویب اکثر دولت ها تولید و توزیع کاربردشان ممنوع اعلام شده است.

           

          2-    کربن دی اکسید: این ماده خاموش کننده در طی دوران جنگ جهانی برای اطفاء حریق کشف و رواج یافته گرچه تاثیر خاموش کنندگی آن مثل مواد هالوژنه نمی باشد (قدرت خاموش کنندگی مواد هالوژنه حدود 6 تا 8 برابر دی اکسید است) ولی بدلیل آنکه تولید آن آسان و کاربردش هیچگونه آسیب زیست محیطی ندارد امروزه یکی از بهترین و رایج ترین خاموش کننده ها می باشد.

          3-   پودر شیمیایی: بی کربنات سدیم اولین ماده ای بود بعنوان موثرترین و رایج ترین خاموش کننده پودری به صورت کپسول مورد استفاده قرار گرفت بعدها بی کربنات پتاسیم بعنوان ماده موثری که دو برابر بی کربنات سدیم قدرت اطفاء حریق دارد رایج گردید. در سال 1961 یک نوع ماده شیمیایی چند منظوره معرفی گردید که قدرت خاموش کنندگی آن بر روی مایعات 50 درصد بیشتر از موا مشابه بود امروزه پودر شیمیایی مونوآمونیوم فسفات بعنوان بهترین پودر چند منظوره برای خاموش کردن انواع آتش سوزیها بکار می رود. (A.B.C)

          استاندارد خاموش کننده ها: از آنجا که مواد خاموش کننده در داخل سیلندرها تحت فشار زیاد نگهداری می شوند بسته به فشار کار کرد فشار داخلی و نیز اطمینان از کارایی آن در زمان اضطراری می بایست اصول و مقررات فنی مهندسی در ساخت بدنه و اتصالات و نحوه نگهداری و استفاده خاموش کننده  بکار می رود که شامل انواع فلز بدنه سیلندر- شکل هندسی آن- پوشش داخلی از نظر خوردگی و زنگ زدگی- سوپاپ اطمینان برای آزاد کردن فشار داخلی سیلندر و ... علاوه بر این اصول روی بدنه سیلندر باید مطالب زیرین نصب شده باشد.

          1-    تاریخ ساخت فشار آزمون فشار داخلی سیلندر

          2-    نوع ماده خاموش کننده وزن خاموش کننده

          3-    نحوه استفاده از خاموش کننده بصورت نوشته یا تصویری

          4-    تاریخ شارژ سیلندر و زمان بازدید بصورت کارت بازرسی روی سیلندر ها گذاشته می شود.

          5-    کاربرد خاموش کننده روی طبقات مختلف آتش مثل A-B-C-D یا مجموعه ای از آنها

          6-     قدرت عایقی ماده خاموش کننده- عدم کاربرد خاموش کننده ها روی....... مثلا وسایل الکتریکی

          7-    نحوه نگهداری (محل، رطوبت- دما) و احتیاطی که هنگام استفاده از خاموش کننده در صورت لزوم باید رعایت کرد.

          نکاتی که هنگام استفاده از خاموش کننده باید رعایت شود:

          1-    در محوطه باز هنگام استفاده از خاموش کننده پودری پشت به باد بایستد.

          2-    در آتش سوزی عمودی از پایین به بالا حرکت کنید.

          3-    در آتش سوزی های افقی در صورت امکان از منبع آتش سوزی شروع کنید و بتدریج بطرف محل گسترش آتش پیش بروید.

          4-    نازل خاموش کننده را با حرکت به چپ و راست بصورت جارویی بکار برده و شعله را از نقطه آتش سوزی جدا کنید.

          5-   

مجموع بازدیدها :
266,527
تعداد بازدید امروز :
233
تعداد بازدید دیروز :
323
آخرین به روزرسانی :
1398/02/18 12:53
تعداد کاربران مهمان : 14
تعداد کاربر آنلاین : 0
نشانی: مشهد مقدس - بلوارخیام(جنوبی) - صندوق پستی 1115- 91735
تلفن: 31703-051
نمابر(فکس): 37681066-051
ایمیل:
کلیه حقوق متعلق به شرکت توزیع برق شهرستان مشهد می باشد.