•    
        • اقدامات اولیه در برخورد با گزیدگی‌ها

          الف) عقرب‌گزیدگی:

          بیش از 650 گونه عقرب در جهان وجود دارد که تنها 50 گونه آنها برای انسان خطرناک می‌باشند.

          خطرناکترین عقربی که در ایران وجود دارد در استان خوزستان و با نام محلی گاردیم یا گادیم می‌باشد.

           

          علایم عقرب‌گزیدگی: 

          اثرات سمی ناشی از گزش عقرب معمولاً در بزرگسالان ملایم است و شرایط حاد بیشتر در کودکان بروز می‌نماید. تورم عموماً محدود به ناحیه گزش است و احساس بی‌حسی و سوزش در ناحیه گزش برای 4 تا 6 ساعت بوجود می‌آید و معمولاً پس از 24 ساعت بهبود می‌یابد. یک گزش عقرب می‌تواند منجر به بروز درد متوسط تا شدید در ناحیه گزش شود، سم عقرب از نوع سم عصبی است و سبب انقباضات مداوم عضلانی می‌شود. در بزرگسالان گزش عقرب منجر به درد محدود به ناحیه گزش می‌گردد که پس از چند ساعت تا چند روز برطرف می‌شود. تپش قلب و افزایش فشارخون از عواقب معمول گزش عقرب است. اختلال در عملکرد اعصاب ناحیه سر، منجر به از دست دادن کنترل عضلات حلق و اختلال عضلات اسکلتی منجر به انقباضات عضله زبان می‌شود. دوبینی، لکنت زبان، گشادی مردمک‌ها و افزایش ترشح بزاق و ترشحات ریوی و تعریق از دیگر عوارض عقرب‌گزیدگی است.

          اما علائم تهدیدکننده حیات و حوادث منجر به مرگ به ندرت و آن هم بیشتر در کودکان رخ می‌دهد. در کودکان ممکن است متعاقب درد در ناحیه گزش، بی‌قراری، حرکات غیرارادی چشم ها و ترشح بزاق بروز نماید. یکی از علایم شایع عقرب‌گزیدگی در کودکان افزایش دمای بدن می‌باشد. تنگی نفس و کم شدن اکسیژن در موارد حاد خصوصاً در کودکان را باید دقیقاً کنترل نمود. تهوع، استفراغ، مشکل در بلع در کودکان، احساس سوزن سوزن شدن در ناحیه گزش نیز ممکن است بروز نماید.

           

          درمان عقرب گزیدگی:

          به دلیل جذب سریع زهر و حجم کم آن، نیازی به تخلیه محل گزش وجود ندارد. کنترل مجاری هوایی، کنترل درد، اضطراب و اختلالات حرکتی مصدوم از جمله اقدامات کمکی می‌باشد. ضمناً پادزهر عقرب‌گزیدگی در درمانگاه های محلی موجود است که باید در صورت نیاز سریعاً تزریق شود. تجویز آرام‌بخش هم می‌تواند به مصدومین کمک کند.

          در بزرگسالان درد و بی حسی ناحیه تزریق پس از 24 ساعت برطرف می‌شود ولی علایم عصبی و عضلات اسکلتی ممکن است زمان بیشتری به طول انجامد. چنین علایمی یک ساعت پس از تزریق پادزهر برطرف می‌شود ولی ممکن است درد تا 24 ساعت ادامه داشته باشد.

           

          ب) زنبور گزیدگی:

          گزش زنبورها مخصوصاً زنبورهای وحشی، بدون توجه به ظاهر آن، می‌توانند خطر جدی برای فرد ایجاد کنند. زنبور گزیدگی ممکن است در اثر نیش انواع زنبور مانند زنبور عسل و زنبور سرخ بروز نماید. نیش زنبور عسل ماده، به کیسه محتوی زهر متصل است و پس از گزش در زخم باقی می‌ماند و محتویات کیسه زهر به زخم منتقل می‌شود. بنابراین برداشتن نیش از روی زخم در اسرع وقت جهت جلوگیری از ورود بیشتر سم به زخم ضروری است. علائم معمولاً در عرض چند ساعت ناپدید می شود. اگر فرد زنبور گزیده مشکلی در تنفس داشتید و یا تورم شدید و سریع رخ داد باید به پزشک مراجعه شود. اگر هیچ یک از این علائم برای فرد زنبور گزیده ایجاد نشد تنها کاری که ما می‌توانیم انجام دهیم این است که ابتدا از نزدیک محل گزیدگی را بررسی کنیم. اگر نیش هنوز در سطح باقی است می‌توانیم آن را با یک موچین یا انبر از سطح پوست بیرون بکشیم. باید مراقب باشیم که کیسه زهر را فشار ندهیم زیرا ممکن است باقی سم وارد بدن شود.

          بعد از آن می‌توانیم محل را با آب سرد همراه با بیکربنات سدیم (محلول جوش شیرین) کمپرس کنیم. ممکن است گزیدگی در داخل دهان یا گلو صورت گیرد و این مسئله خطرناک است چون بافت های گلو و دهان بافت های شلی هستند و خیلی سریع ورم می‌کنند و ممکن است باعث اختلال تنفسی شوند.

          زنبورها و زنبورهای سرخ بطور مکرر نیش می‌زنند و محل گزش آنها به سادگی عفونی می‌شود. ممکن است در محل گزش یک زخم دردناک ایجاد شود ولی واکنش‌های حساسیتی شدید نیز در برخی افراد رخ می‌دهد. چنانچه گزش زنبور در نقاط مختلف و آن هم در ناحیه گردن و سر بروز نماید. جدی‌تر است و می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد.

           

          علایم زنبور گزیدگی: 

          علائمی که زنبور گزیدگی می‌تواند ایجاد کند عبارتند از:

          درد و تورم ناگهانی در محل گزش و قرمزی در مرکز تورم. البته بعضی از افراد به هر نوع سمی حساسیت دارند و واکنش آلرژیک بسیار شدیدی می‌توانند به سم زنبور نشان دهند و اصطلاحاً شوک آنافلاتیک در آنها ایجاد می‌شود که در این موارد به اقدامات سریع و فوری نیاز داریم.

           

          درمان زنبور گزیدگی: 

          در مورد نیش زنبور عسل، برداشتن سریع نیش با یک موچین یا انبر از روی پوست، جهت جلوگیری از ورود بیشتر سم به زخم ضروری است. علائم معمولاً در عرض چند ساعت ناپدید می‌شود. اگر فرد زنبور گزیده مشکل تنفسی داشت و یا تورم شدید و سریع در محل گزش بروز کرد، باید به پزشک مراجعه نماید. باید محل گزش را با آب و صابون بشوییم.

          روی محل گزش کمپرس سرد یا کیسه محتوی یخ قرار دهید و به طور متوالی هر 15 دقیقه یکبار کیسه یخ را از روی پوست برداریم. از قراردادن مستقیم یخ روی پوست و از گرم کردن موضع باید اجتناب نمود.

          محل را با آب سرد همراه با بیکربنات سدیم (محلول جوش شیرین) کمپرس کنیم.

          ممکن است گزیدگی در داخل دهان یا گلو صورت گیرد برای این کار سریعاً داخل دهان را با آب سرد و بیکربنات سدیم شستشو می‌دهیم و مریض را به اورژانس بیمارستان منتقل می‌کنیم.

           

          ج) حشره دراکولا و یا بند

           این حشرات نارنجی با سر، شکم و انتهای تیره، ظاهری شبیه مورچه و علاقه فراوانی به رطوبت دارند و در واقع نوعی سوسک (شبیه به مورچه) هستند که در مناطق شمال و در فصل تابستان که رطوبت و جمعیت بالاست، خطر در معرض این حشره قرار گرفتن بالاتر است. راه رفتن آن بر روی پوست باعث زخم های بسیار عمیق و دردناک می‌گردد. این حشره به سلطان حشرات مناطق گرم و مرطوب معروف است به واسطه سمی که در بدن خود دارد فاقد دشمن طبیعی است و حتی پرندگان نیز از خوردن آن خودداری می‌کنند. این حشره به محض تحریک با ترشح سم بر پوست بدن انسان باعث بروز تاول‌های شدیدی همراه با درد، سوزش و خارش می‌شود. بهبود تاول‌های ناشی از سم این حشره، درمان خاصی ندارد و تنها باید با مواد ضدعفونی کننده، زمان بهبود روزه آن را تحمل کرد.

          این حشرات معمولاً بیشتر فعالیتشان در هنگام غروب آفتاب رخ می‌دهد چرا که از نور آفتاب گریزانند و علاقه فراوانی به منابع نور مصنوعی مانند لامپ های مهتابی و نورهای فلورسنت دارند. بنابراین غروب روزهای تابستان این موجودات به سمت نور لامپ های خانگی می‌آیند و در تماس با انسان قرار می‌گیرند.

          به دلیل اینکه بال رویی این حشره کوتاه و شبیه شنل دراکولا، قرمز رنگ است مردم در گیلان به آن دراکولا و در مازندران به آن بند می‌گویند اما نام علمی آن پدروس است.

           

          علایم تماس با حشره دراکولا یا بند:

          دراکولاها نه نیش می‌زنند و نه گاز می‌گیرند بلکه این موجودات ترکیبات سمی و محرکی به نام پدرین ترشح می‌کند که باعث ایجاد زخم های پوستی و چشمی می‌شود. پدرین یک ماده سمی است که باعث ایجاد صدمات بافتی، نکروز و تاول می‌شود. این سم اگر در تماس با پوست بدن قرار گیرد لایه سطحی پوست را تخریب می‌کند. علائم این تخریب به صورت قرمز شدن موضعی، جوش های کوچک همراه با خارش و در انتها ورقه ورقه شدن و پوسته پوسته شدن پوست می‌باشد که هیچ درمان قطعی برای آن وجود ندارد و عارضه بعد از مدتی خود به خود خوب می شود. التهاب پوستی ایجاد شده به صورت ناگهانی ظاهر می‌شود و له شدن حشره روی پوست و یا خاراندن پوست ناحیه سبب انتشار سم و تشدید زخم های روی پوست خواهد شد.

          سم پدرین در صورت تماس با چشم باعث ایجاد التهاب ملنحمه چشم شده و در موارد نادری ممکن است باعث کوری شود. واکنش ها در آغاز به صورت کهیر است که پوشیده از تاول های کوچک و جدا از هم می‌باشد.

          محل آسیب دیده دردناک بوده و طی 10 تا 12 روز زخم ها حالت دلمه پیدا می‌کنند که به تدریج از بین رفته و یک ناحیه تیره بر جای می‌ماند که ممکن است هفته‌ها یا ماه ها باقی بماند و سپس از بین برود.

           

          اقدامات اولیه در تماس با حشره دراکولا یا بند:

          تنها کاری که می‌توان برای تخفیف عارضه انجام داد و طول دوره عارضه را کم کرد این است که اگر ما در ساعات ابتدایی ایجاد عارضه، متوجه آن شویم و با آب و صابون معمولی محل عارضه را شستشو دهیم. تکرار این عمل در بهبود زخم ها بسیار مفید می‌باشد. گرچه این، شدت علائم و طول آنها کاهش چشمگیری پیدا خواهد کرد. از طرف دیگر با تمیز نگه داشتن محل عارضه می‌توان از بروز مشکلات ثانویه از جمله عفونت های باکتریایی جلوگیری کرد همچنین هرچه پوست مرطوبتر باشد شدت عارضه بیشتر است. هیچ پادزهر اختصاصی وجود ندارد. تجویز آنتی‌هیستامین‌ها و کورتون‌ها، تغییر خاصی در روند درمان بیمار ندارد. باید مراقب بود تا زخم دچار عفونت ثانویه نشود. به طور تجربی استعمال الکل سفید بر روی موضع آلوده به سم حشره و یا بر روی زخم ها می‌تواند در کاهش علایم موثر باشد.

           

          پیشگیری از گزش حشرات: 

          با رعایت چند نکته ساده می‌توانیم از خودمان در برابر گزش حشرات محافظت کنیم. قسمت عمده‌ای از این نکات روش های فیزیکی هستند یعنی روش‌هایی که در مواجهه ما و کودکانمان با حشرات جلوگیری می‌کند. مانند نصب توری به پنجره‌ها، پوشیدن لباس‌های محافظت کننده و ترک کردن محل. حشرات داخل ساختمان‌ها و اتاق‌ها با استفاده دائمی از حشره‌کش‌هایی که به صورت اسپری وجود دارند یا مواد حشره‌کش از بین می‌روند. نگهداری حیوانات خانگی باعث تجمع بیشتر حشرات می‌شود. باید توجه داشت حشرات ممکن است روی پوست این حیوانات بنشینند و بعد بلند شده، روی پوست بدن ما بنشینند و نیش بزنند بنابراین لازم است نگهداری حیوانات اهلی توام با رعایت بهداشت حیوان باشد. اگر در محل زندگی درختان زیادی وجود دارد باید برای پنجره‌های خانه از توری استفاده شود و در پارک‌ها از آویختن لباس‌ها روی درخت خودداری شود. در مناطقی که حشرات زیاد وجود دارد بهتر است روی پوست بدن مخصوصاً بدن کودک داروهایی مالید که حشرات را از کودک دور کند. اما باید توجه کنید استفاده دائم از این مواد سبب حساسیت بیشتر نشود. به هیچ وجه کندوی زنبور عسل را دستکاری و زنبورها را تحریک نکنید.

          اگر زنبور در نزدیکی خود دیدی به جای نابود کردن آن با مگس‌کش، موقتاً آن منطقه را ترک کنید. از پوشیدن لباس‌هایی با رنگ روشن و استفاده از عطرهای تند در مناطقی که حشرات زیادی دارند، جدا خودداری کنید؛ زیرا تمام این موارد باعث جذب زنبورها می‌شود. در محیط‌های باز، پیراهن آستین بلند و شلوار بلند به تن کودکتان کنید. اگر سابقه واکنش حساسیتی شدید به نیش زنبور دارید، با پزشک خود برای مقابله با آن مشورت کنید.

           

          مارگزیدگی: 

          بیش از 3000 نوع مار در سراسر دنیا وجود دارد که فقط 200 نوع از آنها سمی هستند.

          مارهای سمی به دو گروه عمده تقسیم می‌شوند: مرجان ها (مار مرجان و مار کبری) و افعی‌ها (مار افعی و مار زنگی)

          مارهای افعی عامل بیش از 90 درصد مار گزیدگی های سمی می‌باشند و در بین آنها مار زنگی از همه خطرناک تر است.

           

          انواع افعی‌های ایران: 

          -          افعی شاخدار، بیشتر در نواحی مرکزی، شرقی و جنوبی ایران

          -          مار شاخدار، در نواحی شرقی و مرکزی و استان های کرمان و فارس

          -          افعی پلنگی، در نواحی شرقی و مرکزی و استان های کرمان و فارس

          -          مار جعفری، در نواحی شرقی و مرکزی

          -          افعی زنجانی

          -          افعی قفقازی

          -          افعی البرزی، در نواحی البرز و مرکزی ایران

          -          افعی تکابی یا کردستانی در نواحی غربی ایران

           

          خصوصیات مارهای سمی: 

          1-      سر مارهای سمی مثلثی شکل است، برخلاف مارهای غیر سمی که سر به صورت نیمه بیضوی است.

          2-      مارهای سمی دارای مردمک بیضی شکل بوده در حالی که مردمک مارهای غیرسمی گرد است. (به استثنای مار مرجان)

          3-   معمولاً در انتهای دم مارهای سمی یک ردیف فلس وجود دارد، در حالیکه در مارهای غیرسمی تعداد ردیف‌های فلس‌ها 2 یا بیشتر است.

          4-      مارهای سمی دارای fang در محوطه دهانی می‌باشند که در واقع نوعی دندان تخصص یافته می‌باشد و به عنوان ابزار تزریق زهر در مار محسوب می‌شوند بنابراین محل گزش مارهای سمی با دو سوراخ در محل گزش مشخص می‌شود. در مارهای غیرسمی محل گزش بصورت دو ردیف سوراخ هلال شکل معینی می‌شود.

           

          پیشگیری از مار گزیدگی: 

          مراقب جایی که پای خود را قرار می‌دهید. جایی که دست خود را قرار می‌دهید و جایی که در آن مکان بازی می‌کنید و یا می‌نشینید باشید و در مناطق مارخیز بیش از پیش مراقب کودکان خود باشید. حداقل فاصله نیم‌متری را با مار حفظ کنید. در محیط های باز کفش و چکمه مناسب به پا کنید. سعی کنید تنهایی به کوه و جنگل نروید تا در صورت گزش توسط جانداران وحشی کسی برای کمک کردن همراه شما باشد. مارها معمولاً در فصل بهار، تابستان و پاییز در مکان های سایه‌دار و خنک و در فصل زمستان در مکان هایی مانند درون غارها و تونل معادن زندگی می‌کند. 72% از مارگزیدگی‌ها در تاریکی (نیم ساعت قبل از غروب آفتاب تا 2 ساعت بعد از آن) رخ می‌دهد. هیچگاه تلاشی برای به دام انداختن مارها و یا تخریب لانه آنها انجام ندهید.

          معمولاً 95% از مارگزیدگی‌ها به دلیل بی‌دقتی در حین نقل و انتقال مار سمی و 5% آن به صورت اتفاقی رخ می‌دهد.

           

          علایم گزیدگی افعی ها:

          -          درد و حساسیت در محل گزش به صورت دردهای تیز و سوزاننده که در عرض 5 تا 10 دقیقه بعد از گزش ظاهر می‌شود.

          -          تورم در محل گزیدگی (30 دقیقه) 4 ساعت بعد از گزش ایجاد می‌شود و ممکن است در عرض 24-12 ساعت افزایش یافته و کل اندام مبتلا را درگیر نماید.

          -          تاول و وزیکول (در طی 36 – 24 ساعت پس از گزیدگی تاول‌های کوچک ممکن است در محل ایجاد شوند)

          -          تهوع و استفراغ

          -          بی‌حسی (پارستزی) در اطراف دهان، صورت و پوست سر و گزگز نوک انگشتان

          -          تب، لرز، تعریق، ضعف بی‌حالی

          -          سرگیجه و حتی سنکوپ

          -     اختلالات انعقادی خون: یکی از مشخص‌ترین و مهم‌ترین علایم و نشانه‌های گزیدگی با افعی‌ها بوده و به صورت خونریزی از بینی، وجود خون در خلط، خون در ادرار، خون در مدفوع، خونریزی در شکم و داخل چشم و مغز بروز می‌نماید.

          -          کاهش سطح هوشیاری و شوک قلبی – عروقی

           

          علائم گزیدگی با مار کبری و مار مرجان

          افتادگی پلک‌ها، خواب‌آلودگی، ضعف عضلانی، فلج، اختلال تکلم و تنفس، آبریزش از دهان، استفراغ و تهوع

           

          علائم گزیدگی با مار آبی (دریایی)

          درد عضلانی و تغییر رنگ ادرار به رنگ قهوه‌ای یا سیاه به علت تخریب عضله، رسوب میوگلوبین در ادرار

           

          اقدامات خارج از بیمارستان:

          گزش همه افعی‌ها با خطر جدی همراه است در اسرع وقت به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید.

          -          دور کردن مصدوم از محل حادثه (جهت جلوگیری از حمله مجدد مار)

          -          همه لباس های سفت، کفش و جواهرات را از دست و پای بیمار خارج کنید.

          -          فعالیت فیزیکی بیمار را محدود و کم کنید.

          -          آرام باشید و بیمار را نیز آرام کنید و از حرکات بیش از حد او جلوگیری نمایید.

          -          اگر زمان دارید زخم را با آب و صابون بشویید.

          -     عضو را باید بی‌حرکت و هم سطح یا کمی پایین‌تر از سطح قلب نگه داشت. برای بی حرکت کردن عضو از آتل چوبی یا مقوایی استفاده کنید.

          -          بیمار را در اسرع وقت به بیمارستان برسانید. بهترین درمان برای مارگزیده رساندن وی به مراکز درمانی است.

          -          لطفاً زمان را با تلاش برای کشتن و یا گرفتن مار از دست ندهید.

          -     علایم واکنش‌های حساسیتی شدید مانند عطسه، مشکل در تنفس یا تورم سریع و شدید، درد شکم، تهوع، سرگیجه، درد قفسه سینه، خرخر صدا و کبود شدن رنگ لب ها از جمله مواردی هستند که سریعاً باید به اورژانس مراجعه شود.

          -     کودکان زیر سه سال، بیماران قلبی، دیابتی، افراد مسن و معلولین حرکتی و بیماران مبتلا به آلرژی در معرض خطر بالای حساسیت می‌باشند. گزش متعدد در ناحیه سر و گردن خطرناک‌تر می‌باشد. بهتر است در این موارد سریعاً به اورژانس مراجعه شود.

          -     بیمار را برای چند روز از نظر درد، تشدید درد یا باقی ماندن تورم یا علایم شبیه آنفلوانزا و یا تب تحت نظر قرار دهید و در صورت بروز این علائم سریعاً به پزشک مراجعه نمایید.

           

          درمان انتخابی پس از رسیدن به بیمارستان تجویز پادزهر تا 4 ساعت پس از گزش می باشد. تا 24 ساعت پس از گزیدگی هم پادزهر قابل استفاده است. ممکن است آنتی‌بیوتیک و واکسن کزاز هم تزریق شود.

مجموع بازدیدها : 231,347
تعداد بازدید امروز : 163
تعداد بازدید دیروز : 461
آخرین به روزرسانی : 14:00  1396/05/21
تعداد کاربران مهمان : 6
تعداد کاربر آن لاین : 0
نشانی: مشهد مقدس - بلوارخیام(جنوبی) - صندوق پستی 1115- 91735
تلفن: 31703-051
نمابر(فکس): 37681066-051
ایمیل:
کلیه حقوق متعلق به شرکت توزیع برق شهرستان مشهد می باشد.