•    
        • قلب و عوامل خطر بیماریهای قلبی عروقی و پیشگیری از آنها

          مقدمه:  

          مهمترین دلیل فراوانی بیماران قلبی در ایران تغذیه نامناسب، کم‌تحرکی و چاقی و استعمال دخانیات می‌باشد. امروز مردم می‌دانند که نباید سیگار بکشند غذاهای پرچربی، پرنمک و شیرین بخورند و ورزش کردن را فراموش نکنند ولی به رغم این تنها یک دهم آنها به این هشدارها توجه می‌کنند.ما تاکنون نتوانسته‌ایم انسانها را به مبارزه و مخالفت با این رفتار ترغیب و تشویق کرده و پویایی در آن ایجاد کنیم این موضوع بسیار مهمی است که ما به انسانها بایستی بیاموزیم که چگونه با تغییر رفتار در زندگی روزمره می‌توان با هزینه کم ولی منظم یک زندگی سالم داشت گرچه آموزش و ترغیب این مسائل به انسانها مفید است ولی کافی نیست بایستی بر بهبود ارائه خدمات دولتی و اجتماعی تاکید کرد امروز در شهرها و خیابانها پر از وسایط نقلیه شده و حرکت آزاد مردم نیز تنگ‌تر شده و هوا هم آلوده‌تر شده است دیگر نمی‌توان از انسانها خواست با صرف هزینه گزاف در مکانهای ویژه به ورزش بپردازند.

          مبارزه با این معضلات از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است باید در این زمینه تعامل بیشتری بین پزشکان و دست‌اندرکاران امور بهداشتی و سازمانهای دیگر کشور صورت گرفته و این همکاری به صورت سازماندهی شده نهادینه شود.

          .......

                                                                                                           

          ......

          موضوع بهداشت موضوعی همگانی و ملی است بایستی تلاش کرد که باتقسیم وظایف و تعامل بیشتر، افکار عمومی ومردم را نسبت به خطرات و پیامدهای این بیماریها و راه‌های مبارزه با آن آگاه کرد دولت‌ها موظفند که این آگاهی را تبلیغ کرده راه را در این زمینه برای همگان هموار کنند.

          وضع قوانین و مقررات مربوط به مبارزه با مضرات اجتماعی مانند: سیگار، غذاهای غیربهداشتی و ناسالم کافی نیست، بیش از هر چیز عزم دولت باید در این راه به طور صریح و روشن اعلام شود و با ایجاد هماهنگی بین نهادهای ذی‌ربط و سازمانهای غیردولتی برنامه مشخصی را در مدت زمان مشخص به مرحله اجرا بگذارد.

          بخش خصوصی نیز باید به امر پیشگیری به جای درمان توجه جدی داشته باشد نقش آموزش و پرورش نیز در این امر مهم است باید با بکارگیری تمام امکانات این بخش مهم به تولید طرح‌ها و روش‌های نو در مبارزه با مواردی که سلامت بشر را به ویژه در زمینه بیماریهای قلبی تهدید می‌کند پرداخت و آموزش در این باره را در تمامی سطوح مدارس نهادینه کرد.

           

          فیزیوپاتولوژی قلب:

          برای اینکه قلب را سالم نگه داریم و اهمیت حفاظت قلب را از عوامل خطر بدانیم لازم است از فعالیت قلب و شرایطی که قلب را سالم نگه می‌دارد اطلاع پیدا کنیم و مکانیسم هایی که باعث بیماری می‌شود بشناسیم.

          بنابراین ناگزیر هستیم که به صورت خلاصه و اجمال اشاره‌ای به جایگاه قلب و ساختمان و فعالیت آن داشته باشیم و بعد به عوامل خطر بیماری های آن بپردازیم.

          -     قلب یک تلمبه عضلانی است که در داخل قفسه سینه در جلو و متمایل به سمت چپ قرار دارد و در شبانه روز حدود 100000 بار ضربه می‌زند برای اینکه این کار نیاز دارد که شریان های کرونری قلب خون را به طور مناسب به قلب برسانند.

          -     قلب از نظر فیزیولوژیک به دو قسمت راست و چپ تقسیم می‌شود سمت راست خون سیاهرگی و بدون اکسیژن را حمل می‌کند و سمت چپ قلب خون اکسیژن دار و سرخرگی را حمل می‌کند.

          -     قلب از نظر ساختمانی به چهار حفره تقسیم می‌شود دو حفره در بالا و دوحفره در پایین (دهلیزها و بطن‌ها) که بطن چپ خون اکسیژن‌دار را به تمام نقاط بدن می‌رساند و بطن راست خون بدون اکسیژن را جهت اکسیژن‌دار شدن به ریه‌ها حمل می‌کند.

           

          شریان‌های کرونری قلب:

          این شریان ها یا عروق رساننده خون به قلب از ابتدای بزرگترین سرخرگ بدن یعنی آئورت سرچشمه می‌گیرند حاوی اکسیژن فراوان برای قلب می‌باشند. دو شریان کرونری چپ و راست خونرسانی بافت قلب را انجام می‌دهند.

          اگر این شریان‌ها دچار تنگی شوند به عضلات قلب خون و اکسیژن کافی نمی‌رسد در این صورت شخص با اندک فعالیتی مثل از پله بالا رفتن دچار درد سینه و آنژین قلبی می‌شود و قسمتی از قلب که خون به آن نمی‌رسد از بین خواهد رفت یعنی سکته قلبی رخ داده است.

           

          آتروسکلروز:

          اصلی‌ترین دلیل بیماری قلبی عروقی آتروسکلروز است یک بیماری پیشرونده است و از دوران کودکی شروع می‌شود.

          این بیماری در اثر رسوب چربی، کلسترول، مواد دیگری مثل کلسیم، فیبرین و مواد حاصل از تخریب سلول‌ها در دیواره رگها بروز می‌کند.

          به این رسوبات آتروما یا پلاک گفته می‌شود که باعث انسداد عروق قلب می‌شود و این انسداد باعث عوارض حاد چون سکته می‌شود.

          در یک بیمار که سکته قلبی در اثر انسداد عروق ناشی از لخته یا ترومبوز ایجاد شده است اگر این لخته 10 تا 5 دقیقه از بین نرود آن قسمت از قلب که از اکسیژن محروم شده از بین خواهد رفت.

           

          عوامل وسعت سکته قلبی:

          1-      اندازه شریان مسدود شده.

          2-      درگیری سایر شریانهای کرونری قلب.

          3-      رگهای اضافی تشکیل شده در منطقه آسیب دیده. (در تمرینهای ورزشی منظم این عروق قبلاً تشکیل می‌شود)

          در مراحل اولیه سکته قلبی، قلب دیگر مثل قلب سالم نمی‌تواند عمل تلمبه کردن خون را به تمام نقاط بدن انجام دهد در نتیجه باعث افت فشارخون، غش کردن، عرق سرد می‌شود.

          مشکل دیگر در سکته قلبی بی‌نظمی در ریتم ضربان قلب است که آریتمی قلبی گفته می‌شود که تهدیدکننده حیات فرد است ممکن است منجر به ایست قلبی بشود به همین خاطر در 48 ساعت اولیه سکته قلبی بایستی بیماران در واحد مراقبت ویژه کرونری یا CCU بستری شوند.

          جای سلول‌های از بین رفته قلبی بافت فیبروز تشکیل می‌شود این مرحله 8-6 هفته طول می‌کشد که این بافت طبیعی نیست و قلب ضعیف‌تر از قلب سالم است.

          اگر قسمت بزرگی از عضله قلب دچار سکته قلبی شود و آسیب ببیند اندازه قلب بزرگتر شده و دیگر نمی‌تواند عمل تلمبه کردن خون را انجام دهد که در این حالت نارسایی قلبی ایجاد می‌شود.

           

          آمار مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی عروقی در جهان و ایران:

          امروزه بیماری های غیرواگیر از جمله بیماری های قلبی عروقی به علت امکانات و تکنولوژی های جدید و تغییر سبک و شیوه زندگی امروزی و روی آوردن به زندگی شهرنشینی و عادات نامناسب غذایی گسترش زیادی پیدا کرده‌اند. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2002 مهمترین عوامل خطر ایجاد این بیماری ها در تمام کشورها مربوط به عوامل زیر می‌باشند:

          • مصرف دخانیات.
          • کلسترول بالا.
          • افزایش وزن و چاقی.
          • مصرف کم میوه و سبزیجات.
          • عدم فعالیت بدنی مناسب.
          • افزایش قند خون.
          • مصرف داروهای غیرمجاز.

          طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال 2002 بیماریهای قلبی عروقی، حوادث، سرطان ها مهمترین علل مرگ و میر در جهان می‌باشند 2/29% از کل مرگ ها در سال 2002 مربوط به بیماری های قلبی عروقی است.

          در ابتدای قرن بیستم کل مرگ ومیر به علت بیماری های قلبی عروقی 10% بوده و در انتهای قرن بیستم موارد مرگ و میر ناشی از این بیماریها به 25% رسیده است و پیش‌بینی می‌شود که تا سال 2025 به 65- 35% برسد.

          امروزه بیماری های قلبی عروقی عامل 45-25% از کل مرگ و میر در جهان هستند و اولین عامل مرگ و میر در جهان به علت بیماری های قلبی و عروقی است.

          در یک تحقیق و بررسی صورت گرفته در 4 استان در سال 80 – 79 بیماری های قلبی عروقی مسئول 6/34%  کل مرگ ها می‌باشند.

          طبق گزارش بررسی سیمای مرگ و میر در 23 استان کشور در سال 1382 روزانه 800 نفر به علت بیماری های قلبی عروقی فوت می‌کنند و علل عمده مرگ و میر در کشور به ترتیب بیماری های قلبی عروقی، سوانح و حوادث، سرطان ها، بیماری های تنفسی و بیماری های هنگام تولد می‌باشند.

          بیماری های قلبی عروقی 46% موارد مرگ و میر را به خود اختصاص داده است.

          در یک مطالعه دیگر با عنوان طرح سلامت و بیماری در 24 استان کشور در سال 1378 صورت گرفته است سطح کلسترول در 41% مردان و 47% زنان 60-40 ساله بالا گزارش شده است. (200 mg و بالاتر)

          این آمار نشان دهنده این است که شیوع عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی و در نتیجه شیوع مرگ ومیر ناشی از آنها در کشور بالاست و هزینه هنگفتی را به نظام بهداشتی درمانی کشور تحمیل می‌کند، در صورتی که بیماری های قلبی عروقی به سادگی قابل پیشگیری هستند.

           

          عوامل خطرساز بیماریهای قلبی:

          1-   عوامل خطر غیرقابل تغییر و تبدیل و غیرقابل مداخله و همراه فرد هستند.مانند: سن، جنس، وجود سابقه خانوادگی بیماری قلبی عروقی.

          2-   عوامل خطر رفتاری و شیوه و نحوه زندگی.مانند: استعمال دخانیات، زندگی با تحرک کم و عدم وجود فعالیت بدنی مناسب، رژیم غذایی ناسالم حاوی چربی اشباع شده و کلسترول زیاد، نمک، مصرف کالری زیاد و مصرف الکل.

          3-   عوامل خطر فیزیولوژیک که از طریق روش‌های معاینه بالینی و اندازه‌گیری آزمایشگاهی قابل تشخیص هستند.مانند: مثل افزایش فشارخون، چاقی، افزایش چربی‌های خون، دیابت.

           

          عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی که غیرقابل تغییرند و قابل مداخله نیستند مورد نظر ما نیست و تأثیر روی آنها نمی‌توانیم داشته باشیم بحث ما روی عوامل خطر، عوامل خطر قابل پیشگیری است که می‌توانیم پیشگیری کنیم و ذیلاً اشاره‌ای به این عوامل خواهیم داشت.

           

          سیگار کشیدن:

          سیگار مهمترین عامل مرگ زودرس در افراد 69-39 ساله در کشورهای پیشرفته می‌باشد.

          سیگار، مرگ و میر قلبی عروقی را تا 50 درصد افزایش می‌دهد.

          به ازاء هر 10 عدد سیگار کشیده شده خطر مرگ بر اثر بیماری قلبی در مردان تا 18 درصد و در زنان تا 31 درصد بالا می‌برد.

          در زنانی که سیگار می‌کشند 6 برابر بیشتر به حمله قلبی دچار می‌شوند و با افزایش تعداد روزانه افزایش پیدا می‌کند.

          سیگار خطر سکته مغزی را بالا می‌برد شانس سرطان ریه، دهان، کلیه و مجاری ادرار و مثانه را بالا می‌برد باعث بیماریهای انسدادی ریه مثل برونشیت و آمفیزم می‌شود.

          سیگاریها 24 برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض ابتلا به بیماری های قلبی عروقی هستند سیگار یکی از مهمترین عامل مرگ ناشی از ایست قلبی است.

          استنشاق دود سیگار حتی برای افراد غیرسیگاری مضر است و خطر ابتلا به بیماری قلبی را در آنها بالا می‌برد. دود تنباکو حاوی 4800ماده شیمیایی است که بیشتر آنها برای قلب و عروق مضر هستند و آنها را مستعد تنگی شریان ها می‌کند. منواکسید کربن جای اکسیژن را می‌گیرد و باعث افزایش فشارخون و فشار به قلب برای کار بیشتر می‌شود.

           

          کلسترول بالا:

          به عنوان یک عامل خطر مهم بیماری قلبی است کلسترول دو نوع است نوع خوب (HDL) و نوع بد (LDL).

          به طور طبیعی بدن نیاز به کلسترول دارد ولی کلسترول و چربی اضافی که در خون گردش می‌کند در جدار رگ هایی که خون را برای قلب تامین می‌کنند رسوب پیدا می‌کند و در اثر این رسوب جدار سرخرگ ها تنگ خواهد شد و در اثر تنگ شدن، خون و اکسیژن کافی به قلب نمی‌رسد با قطع شدن خون در قسمتی از قلب و کاهش اکسیژن قلب، سکته قلبی رخ خواهد داد.

          قسمت اعظم کلسترول LDL هست که در جدار رگ رسوب پیدا می‌کنند و هرچه مقدار این نوع کلسترول بالا باشد خطر ابتلا به بیماری قلبی بیشتر است.

          قسمت کلسترول HDL باعث برداشت کلسترول از خون می‌شود و از رسوب کلسترول LDL در جدار رگ جلوگیری می‌کند.

           

          مقادیر کلسترول کل:

          مقدار طبیعی: کمتر از 200 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          در مرز خطر: 239 – 200 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          بالا و در معرض خطر: 240 و بالاتر میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

           

          مقدار کلسترول :LDL

          طبیعی: کمتر از 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          حد بالا طبیعی: 129-100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          در مرز خطر: 159- 130 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          بالا و در معرض خطر: 189-160 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          بسیار بالا و قطعاً در معرض خطر: 190 میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بالاتر.

           

          مقدار کلسترول HDL:

          کمتر از 40 میلی‌گرم در دسی‌لیتر یک عامل خطر بزرگ برای بیماری قلبی است.

          60 میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا بالاتر می‌تواند مانع سکته قلبی بشود.

           

          تری گلیسرید:

          نوع دیگر چربی است که در غذا و خون وجود دارد.

          مقدار طبیعی: 150 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          در مرز خطر: 190 – 150 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          بالا و در معرض خطر بیماری قلبی: 200 میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بالاتر.

          تری کلسیرید در کبد تولید می‌شود با مصرف کالری زیاد و چربی زیاد در بدن تولید می‌شود برای کاهش آن رژیم غذایی کم چربی و با کلسترول محدود، کاهش وزن و فعالیت بدنی توصیه می‌شود.

           

          فشارخون بالا:

          یکی از عوامل خطر اصلی بروز بیماری های قلبی عروقی است.

          شایعترین عامل نارسایی قلبی و سکته مغزی است شایعترین علت نارسایی کلیوی است.

          فشارخون بالا کار قلب را زیاد می‌کند و باعث فرسوده شدن و نارسایی کارکرد قلب و نارسایی قلب می‌شود و خطر سکته قلبی و نارسایی قلب را بالا می‌برد.

          فشارخون بالای 140-90 فشارخون بالا تلقی می‌شود.

          در آمریکا 25% مردان و 21% زنان دارای فشارخون بالا هستند در ایران براساس طرح سلامت و بیماری 14% افراد 69- 12 ساله دارای فشارخون بالا هستند.

           

          اضافه وزن و چاقی:

          افرادی که چربی اضافه دارند بخصوص در ناحیه شکم برای ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی و سکته‌ها مستعدترند چاقی کار قلب را زیاد می‌کند فشارخون را بالا می‌برد.

          در چاقی میزان کلسترول و تری گلیسرید بالا می‌رود و سطح کلسترول نوع خوب HDL کاهش می‌یابد چاقی زمینه بروز دیابت را فراهم می‌کند.

           

          دیابت:

          از عوامل خطر مهم است که خطر ابتلا به بیماری قلبی را بالا می‌برد.

          با اندازه‌گیری قند خون تشخیص داده می‌شود و تحت درمان قرار می‌گیرد.

           

          عدم فعالیت بدنی:

          به عنوان یک عامل ابتلا به بیماری قلبی می‌باشد فعالیت بدنی می‌تواند میزان کلسترول بد را کاهش و کلسترول خوب را افزایش دهد و می‌تواند باعث کاهش وزن شود.

           

          ارزیابی عوامل خطر بیماری های قلبی:

          تا چه اندازه هرکسی می‌تواند در معرض بیماریهای قلبی باشد طبیعی است هرچه عوامل خطر بیشتری در فرد وجود داشته باشد خطر ابتلا بالاتر است (مصرف سیگار، فشارخون بالا، HDL پایین، LDL بالا، چربی و کلسترول بالا، سابقه خانوادگی بیماری قلبی، سن بالاتر از 55 سال)

           

          سندرم متابولیک:

          بعضی از زنان تعدادی از عوامل خطر بیماری های قلبی دارند که سندرم متابولیک نامیده می‌شود که با اضافه وزن، چاقی، عدم فعالیت فیزیکی مرتبط است و بدون توجه به سطح LDL این سندرم خطر بیماری قلبی را بالا می‌برد.

           

          زنان با شرایط زیر دچار سندرم متابولیک هستند: 

          -          اندازه دو کمر بیشتر از 5/87 سانتی‌متر.

          -          تری‌گلیسیرید 150 یا بیشتر در دسی‌لیتر.

          -          سطح HDL کمتر از 50 میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

          -          فشارخون 130/85 یا بیشتر.

          -          قند خون 110 یا بیشتر.

           

          توصیه‌ها و پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی:

          ترک سیگار:

          اگر کسی سیگار می‌کشد کنار بگذارد خوشبختانه بعد از یکسال سیگار نکشیدن احتمال خطر به بیماری قلبی به شدت کم می‌شود و دیگر مهم نیست چه مدت و چقدر سیگار مصرف داشته‌اید هرچه زودتر سیگار ترک شود قلب سالمتر است.

           

          ورزش منظم:

          ورزش برای سلامت بدن لازم است ورزش با افزایش جریان خون قلب، تقویت انقباضات عضلانی و افزایش میزان برون ده قلب با صرف نیروی کمتر می‌تواند به پیشگیری از بیماری قلب کمک کند.

          علاوه بر این فعالیت جسمی می‌تواند به کنترل وزن کمک کرده احتمال پیشرفت سایر بیماری های فشارآورنده به قلب مانند افزایش فشارخون، کلسترول بالا، دیابت را کاهش دهد.

          ورزش می‌تواند استرس را هم که می‌تواند خود عاملی در ایجاد بیماری قلبی باشد کم کند.

           

          روزانه حداقل 60-30 دقیقه:

          فعالیتهای جسمی مثل کار در منزل، باغبانی، بالا رفتن از پله‌ها، پیاده‌روی هم می‌تواند جزء فعالیتهای ورزشی محسوب شود.

           

          رژیم غذایی مناسب:

           خوردن غذاهای سرشار از میوه و سبزیجات، حبوبات، لبنیات کم چرب می‌تواند به حفاظت از قلب کمک کند لوبیا یک منبع پروتئینی کم چرب و ماهی هم یک منبع پروتئینی می‌تواند خطر بیماری قلبی را کم کند.

          محدود کردن مصرف چربی ها اهمیت فراوان دارد چربی های اشباع شده و ترانس می‌توانند با افزایش کلسترول خون خطر بیماری های قلبی را زیاد کنند چربی اشباع شده در رژیم غذای افراد (از جمله گوشت، کره، شیر پرچرب و روغن جامد) می‌توانند نگران کننده‌ترین عامل خطر باشد.

          اسید چرب امگا 3 نوعی چربی غیر اشباع چند زنجیره‌ای است که ممکن است خطر حمله قلبی را کاهش دهد و از ضربان نامنظم قلب و بالا رفتن فشارخون جلوگیری کند بعضی ماهی‌ها منابع خوبی از امگا 3 هستند امگا 3 در روغن سویا، روغن گردو در مقادیر کمتر نیز وجود دارد.

           

          کنترل وزن:

          وزن در حد نامناسب نگه داشته شود اضافه وزن می‌تواند منجر به شرایطی شود که خطر بیماری های قلبی را زیاد کند مثل بالا رفتن فشارخون، افزایش کلسترول و دیابت.

          اندازه وزن مناسب چقدر است یک راه اینست که از شاخص توده بدنی یا BMI استفاده شود که از تقسیم وزن (کیلوگرم) بر مجذور قد بر (حسب متر) بدست می‌آید.

          اگر BMI بالای 25 باشد یعنی اضافه وزن دارید و احتمالاً چربی و فشارخون بالاست و احتمال بیماری قلبی و سکته قلبی بیشتر خواهد بود.

          روش دیگر اندازه‌گیری دور کمر است مردانی که دور کمر آنها از 120 سانتی‌متر و زنانی که دور کمر آنها بیش از 105 سانتی‌متر باشد اضافه وزن دارند کاهش وزن حتی 10 درصد می‌تواند فشارخون را کم کرده و سطح کلسترول خون و احتمال دیابت را کاهش می‌دهد.

           

          کنترل فشار خون بالا و کلسترول:

          فشارخون بالا و کلسترول می‌تواند به سیستم قلبی عروقی از جمله قلب آسیب برساند اما بدون آزمایش خون و اندازه‌گیری فشارخون اطلاع نداریم که کلسترول و فشارخون بالا است یا نه بنابراین آزمایش غربالگری منظم (آزمایش پیش از ابتلا به بیماری) می‌تواند ما را از این شرایط آگاه کند.

          بیماری قلبی معمولاً قابل پیشگیری است پیروی از روش زندگی سالم خیلی پیچیده نیست و نیاز به سخت‌گیری ندارد کافی است این عادات را وارد زندگی کنید.

           

          با 5 اقدام زیر در مدت 5 سال می‌توان 50% مرگ ومیر ناشی از بیماری قلبی را کاهش داد.

          1-      ترک دخانیات.

          2-      افزایش مصرف میوه و سبزیجات و ماهی.

          3-      کاهش مصرف نمک و کنترل فشارخون.

          4-      داشتن فعالیت بدنی مناسب.

          5-      کاهش مصرف چربی و کنترل وزن.

مجموع بازدیدها : 231,344
تعداد بازدید امروز : 160
تعداد بازدید دیروز : 461
آخرین به روزرسانی : 14:00  1396/05/21
تعداد کاربران مهمان : 7
تعداد کاربر آن لاین : 0
نشانی: مشهد مقدس - بلوارخیام(جنوبی) - صندوق پستی 1115- 91735
تلفن: 31703-051
نمابر(فکس): 37681066-051
ایمیل:
کلیه حقوق متعلق به شرکت توزیع برق شهرستان مشهد می باشد.